Ara ürün (yarı mamul) kurma ve iç içe reçeteler
Bir restoranda her şey sıfırdan başlamaz. Önce acı sos bazı kaynar, sonra o baz onlarca tabağa dağılır. Restoo'da işte bu ara ürünleri (yarı mamulleri) ayrı birer kalem olarak tanımlar, bir kez maliyetlendirir ve nihai ürün reçetelerinde tek satırla kullanırsınız. Böylece sosun fiyatı her tabakta tek tek hesaplanmaz; ara üründe bir kez çözülür.
Ara ürün nedir, hammaddeden farkı ne?
Restoo envanterinde üç tür malzeme vardır: hammadde (domates, un, et gibi satın aldığınız şeyler), sarf malzeme (peçete, ambalaj gibi reçeteye girmeyen kalemler) ve ara ürün. Ara ürünün hammaddeden tek farkı şudur: onu satın almazsınız, kendi reçetesiyle üretirsiniz. Bu yüzden ara ürünün bir bileşen listesi (reçetesi) ve bir de çıktı miktarı olur.
Bir ara ürün için reçete tanımlamadan kaydedemezsiniz: Restoo, en az bir bileşen girmediğiniz sürece kaydet düğmesini çalıştırmaz. Mantık basit, ara ürünün maliyeti reçetesinden gelir; reçete yoksa maliyet de yoktur.
Yeni ara ürün eklerken doldurulan alanlar
Ara ürün formunda şu bilgileri girersiniz:
- Ara ürün adı ve açıklama — örn. "Acı Sos Bazı" ve kısa bir hazırlık notu.
- Kategori ve grup — envanterde nereye düşeceği.
- Birim — ağırlık (gram), hacim (ml) veya adet. Bu, ara ürünün esas ölçüsüdür.
- Yield / Çıktı — reçetenin tamamı pişince kaç birim ürün elde ettiğiniz. Birim maliyetin doğru çıkması için en kritik alan budur (aşağıda açıklıyoruz).
- Reçete bileşenleri — "Bileşen Ekle" ile her satıra bir malzeme, miktar ve birim eklersiniz.
- KDV oranı ve KDV dahil — ara ürünün vergi ayarı (%0, %1, %10 veya %20).
Yield (çıktı) neden bu kadar önemli?
Ara ürünün birim maliyeti = toplam batch maliyeti ÷ çıktı miktarı formülüyle bulunur. Yani tüm bileşenlerin maliyetini toplar, sonra kaç birim çıktı verdiğine bölersiniz. Çıktıyı yanlış girerseniz birim maliyet de aynı oranda yanlış çıkar.
Acı sos bazı için 2 kg domates (₺30/kg = ₺60) ve 0,5 kg biber (₺40/kg = ₺20) koydunuz. Toplam batch maliyeti ₺80. Bu reçeteden 2,5 kg sos çıkıyorsa çıktıyı 2,5 girersiniz ve birim maliyet ₺80 ÷ 2,5 = ₺32/kg olur. Çıktıyı 1 bırakırsanız sistem her kiloya ₺80 yazar; bir tabağa 0,1 kg sos koyduğunuzda maliyet 8 kat şişer.
Form, siz bileşen ekledikçe üç rozeti canlı günceller: Batch Maliyeti (reçetenin tamamı), Birim Maliyet (çıktıya bölünmüş hali) ve kaç bileşen satırı olduğu. Çıktı kutusunu değiştirir değiştirmez birim maliyetin nasıl oynadığını orada görürsünüz.
İç içe reçeteler: ara üründen ara ürün
Bileşen eklerken seçim listesinde sadece hammaddeler değil, daha önce tanımladığınız ara ürünler de çıkar. Yani bir ara ürünü başka bir ara ürünün içine koyabilirsiniz. "Burger Sosu", içinde "Mayonez Bazı" + "Acı Sos Bazı" barındırabilir; o bazların da kendi reçeteleri vardır.
Restoo bu zinciri en alt hammaddeye kadar kendiliğinden çözer. Burger sosunun maliyetini hesaplarken önce mayonez bazının, onun da içindeki yumurta/yağın maliyetini bulur, sonra yukarı doğru toplar. Siz sadece bir seviyeyi tanımlarsınız; gerisini sistem zincirler.
Döngüsel reçeteye izin verilmez. Bir ara ürünü, dolaylı bile olsa kendi içine koyamazsınız (A, B'yi içerir; B, A'yı içeremez). Bileşen seçme listesi böyle bir döngü yaratacak ara ürünleri zaten gizler; yine de oluşursa malzeme kartında "Döngüsel reçete" uyarısı belirir.
Birim uyumu: gram mı, adet mi?
Her bileşeni, malzemenin türüne uygun birimle girersiniz. Ağırlıkla takip edilen bir malzemeyi gram veya kilogram; hacimle takip edileni mililitre, litre, çay kaşığı, yemek kaşığı ya da su bardağı; adetle takip edileni yalnız adet olarak ekleyebilirsiniz. Restoo gram ile kilogramı (veya ml ile litreyi) kendi arasında otomatik çevirir; ama gram ile adet gibi birbirine çevrilemeyen ikiliyi zorlamaz.
Bir bileşenin maliyeti beklenmedik şekilde sıfır ya da çok yüksek çıkıyorsa, önce o malzemenin biriminin reçetede girdiğiniz birimle uyumlu olduğundan emin olun. Çevrilemeyen birimlerde sistem miktarı olduğu gibi kullanır ve sonuç şaşırtabilir.
Ara ürünü kaydettikten sonra artık sıradan bir malzeme gibi davranır: nihai ürün reçetelerinde tek satırla seçilir, maliyeti otomatik akar ve hammadde fiyatları değiştikçe kendiliğinden güncellenir.
Bu makale yardımcı oldu mu?
Hâlâ takıldın mı?
İnsana ihtiyacın varsa kanal ikiye ayrılıyor — hangisini istersen.