Stopaj nedir, KDV tevkifatından farkı ne?
Stopaj, bir ödemeyi yaparken karşı tarafın gelir vergisini sizin kesip vergi dairesine yatırmanızdır (Gelir Vergisi Kanunu m.94, Kurumlar Vergisi Kanunu m.15). Şahıstan kiraladığınız dükkânın kirası, mali müşavirinizin ya da avukatınızın serbest meslek makbuzu, gider pusulasıyla yaptığınız alımlar tipik örneklerdir.
KDV tevkifatıyla karıştırılır ama tamamen ayrı iki vergidir: tevkifat KDV'nin bir kısmının 2 No.lu beyannameyle ödenmesidir, stopaj ise gelir vergisidir ve muhtasar beyannameye girer. İki alan birbirinden türetilmez, toplanmaz.
Formda nerede işaretlenir?
Yeni Gider Ekle formunda, belge türü normal gider (alış faturası) olduğunda “Stopaj (Muhtasar Kontrol)” kartı görünür. İki alanı vardır:
- Stopaj Türü — ödemenin hangi kapsama girdiğini seçersiniz. Boş bırakmak serbesttir; işaretlemezseniz kayıt normal gider olarak durur.
- Girilen Tutar — yazdığınız toplam tutarın Brüt mü Net mi olduğunu söyler. Kira sözleşmesi “eline net şu kadar geçecek” diye yapıldıysa Net seçin; sistem brütü kendisi hesaplar.
Kira gibi her ay tekrar eden ödemeler için Ödeme Takvimi'ndeki tekrarlayan gider şablonunda da stopaj türünü bir kez tanımlarsınız; her ay yeniden seçmezsiniz.
Seçebileceğiniz türler ve standart oranları
- Şahıstan Kira — %20 (GVK 94/5). Mülk sahibi şirketse stopaj yoktur, fatura keser.
- Kooperatif Kirası — %20 (KVK 15/1-b).
- Serbest Meslek — %20 (GVK 94/2-b): müşavir, avukat, mimar, danışman, doktor.
- Serbest Meslek — Telif — %17 (GVK 18 kapsamındaki eser nitelikli işler).
- Zirai Alım — Hayvansal %2, Bitkisel %4 (GVK 94/11, borsada tescilsiz alım).
- Gider Pusulası — Mal %5, Hizmet %10 (GVK 94/13, vergiden muaf esnaftan alım).
Buradaki oranlar standart oranlardır. İstisna ve özel durumlarda değişebilir; ayrıca borsada tescilli zirai alımların oranı ve kodu farklıdır. Beyan öncesi mali müşavirinizle doğrulayın.
Stopaj işareti giderinizi DEĞİŞTİRMEZ
Bu en çok merak edilen nokta: stopaj türü seçmek giderin tutarını, KDV'sini, tedarikçi cari bakiyesini ya da ödeme planını hiçbir şekilde değiştirmez. Tek işlevi, o kaydı muhtasar kontrol sayfasına bir satır olarak taşımaktır.
KDV tevkifatı ise tam tersidir: tevkifat anahtarını açtığınızda tedarikçiye ödeyeceğiniz tutar düşer, çünkü KDV'nin bir kısmını doğrudan vergi dairesine yatırırsınız. Formda ikisi ayrı bölümlerdedir.
Kolay ayırt etme yolu: “Karşı tarafa ödeyeceğim para değişiyor mu?” Değişiyorsa KDV tevkifatı, değişmiyorsa gelir vergisi stopajıdır.
Muhtasar kontrolünü nerede yaparım?
Raporlar → Mali Müşavir Paketi'nde üretilen muhtasar_kontrol_<dönem>.xlsx dosyasında. Dosya iki sayfadan oluşur:
- Sayfa 1 — o dönemin onaylı bordro kayıtları: personel bazlı ücret, kesinti ve stopaj mutabakatı.
- Sayfa 2 “Ücret Dışı Stopaj” — işaretlediğiniz giderler ve tekrarlayan şablon eşleşmeleri. Her satırda brüt, stopaj ve ödenecek net tutarın yanında müşavirinizin beyannamede aradığı MUHSGK ödeme türü kodu bulunur.
Dosya yalnız o dönem için onaylı bordro kaydı varsa üretilir. Bordroyu onaylamadıysanız paket listesinde gri görünür ve indirilemez.
Şahıstan kiraladığınız dükkâna aylık 30.000 TL net ödüyorsunuz. Gider formunda Stopaj Türü “Şahıstan Kira”, Girilen Tutar “Net” seçilir. Kontrol sayfası brütü 37.500 TL, stopajı 7.500 TL, ödenecek neti 30.000 TL olarak ve 041 koduyla listeler. Kasadan çıkan para yine 30.000 TL'dir.
Personelinizin maaşından kesilen gelir vergisi bu bölümle ilgisizdir; o bordrodan gelir ve kontrol sayfasının 1. sayfasında yer alır. Ücret dışı stopajı elle oraya eklemeyin.
İlgili
- Karıştırılan diğer vergi: KDV tevkifatı
- Dosyanın içinde geldiği paket: Mali Müşavir Paketi
- Gider kaydının tamamı: Fatura ve gider girişi
Vergi akışının bütününü Vergi ve muhasebe makalesinde bulabilirsiniz.
Bu makale yardımcı oldu mu?
Hâlâ takıldın mı?
İnsana ihtiyacın varsa kanal ikiye ayrılıyor — hangisini istersen.